Ushtria amerikane duhet të punojë për të ofruar opsione për të siguruar që Shtetet e Bashkuara të kenë akses të plotë në Kanalin e Panamasë, i thanë Reuters të enjten dy zyrtarë amerikanë.Presidenti Donald Trump ka thënë vazhdimisht se dëshiron të “marrë përsëri” 

Kanalin e Panamasë , i cili ndodhet në pjesën më të ngushtë të isthmusit midis Amerikës Veriore dhe Jugore dhe konsiderohet si një nga rrugët ujore më të rëndësishme strategjike në botë, por ai nuk ka ofruar specifika se si do ta bënte këtë, ose nëse mund të kërkohen veprime ushtarake.

Gjatë një fjalimi të përbashkët në Kongres javën e kaluar, Trump tha, “për të rritur më tej sigurinë tonë kombëtare, administrata ime do të rimarrë Kanalin e Panamasë”. Që atëherë, zyrtarët e administratës nuk kanë thënë se çfarë do të thotë “rikthim”.

Komanda Jugore e SHBA-së po zhvillon plane të mundshme që variojnë nga partneriteti më i ngushtë me forcat panameze të sigurisë deri te opsioni më pak i mundshëm që trupat amerikane të kapin Kanalin e Panamasë me forcë, thanë zyrtarët. Nëse do të përdoret forca ushtarake, shtuan zyrtarët, varet nga sa forcat panameze të sigurisë bien dakord për partneritet me SHBA. 

Qëllimi i administratës Trump është të rrisë praninë ushtarake amerikane në Panama për të zvogëluar ndikimin e Kinës atje, veçanërisht aksesin në kanal, thanë zyrtarët. 

Si Panamaja, ashtu edhe Kina mohojnë se ka ndonjë ndërhyrje të huaj në kanalin 50 milje, neutraliteti i të cilit është i sanksionuar në Kushtetutën e Panamasë. Zyrtarët kinezë kanë akuzuar SHBA-në për përdorimin e “shtrëngimit” për të ushtruar presion ndaj zyrtarëve panamezë për të bllokuar projektet kineze të ndihmës.Zyrtarët amerikanë i thanë NBC News se komandanti i Komandës Jugore të SHBA-së, adm. Alvin Holsey, i prezantoi draft strategjitë Sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth këtë javë. Hegseth pritet të vizitojë Panamanë muajin e ardhshëm.

Zyrtarët paralajmëruan se një pushtim amerikan i Panamasë nuk ka gjasa dhe do të shqyrtohet seriozisht vetëm nëse një prani më e madhe ushtarake amerikane në Panama nuk arrin qëllimin e Presidentit Donald Trump për të rimarrë rrugën ujore, thanë zyrtarët.

As Pentagoni dhe as Ambasada e Panamasë në Uashington nuk iu përgjigjën menjëherë një kërkese për koment. 

Prezencë shumë e madhe kineze?

Trump ka thënë se synon t’ia kthejë pronësinë e kanalit SHBA-së pasi Panamaja fitoi kontrollin e zonës më shumë se një çerek shekulli më parë sipas një traktati të nënshkruar nga administrata Carter. 

Privatisht, Trump u ka thënë këshilltarëve të tij se ai e sheh një prani ushtarake të SHBA në Panama dhe në vetë kanalin si kritike për këtë përpjekje, thanë zyrtarët amerikanë. Trump gjithashtu e ka bërë të qartë se ai dëshiron që anëtarët e shërbimit amerikan të jenë të dukshëm në zonën e kanalit si një shfaqje force.

Zyrtarët e administratës Trump kanë argumentuar se Kina ka një prani shumë të madhe pranë kanalit. Në rast konflikti, thonë ata, Pekini mund të mbyllë kanalin për anijet amerikane, duke përfshirë anijet ushtarake.

Gjatë një vizite në Panama muajin e kaluar, Sekretari i Shtetit Marco Rubio i tha presidentit panamez José Raúl Mulino se “status quo është e papranueshme” në lidhje me praninë e Kinës në Panama. Mulino tha se qeveria e Panamasë e administron vetëm kanalin dhe mohoi t’i lëshonte funksionimin e kanalit Kinës në çfarëdo mënyre.

Pasi Panamaja refuzoi të rinovonte një marrëveshje kyçe të infrastrukturës me Kinën, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme kineze Lin Jian tha se projektet ishin pjesë e nismës së zhvillimit të Pekinit “Një brez dhe një rrugë” dhe se Kina “kundërshton me vendosmëri njollosjen dhe minimin e bashkëpunimit të SHBA-së në Brez dhe Rrugë përmes mjeteve të presionit dhe detyrimit”.

Vitin e kaluar, gjeneralja tani në pension Laura Richardson, atëherë komandantja e Komandës Jugore të Shteteve të Bashkuara, tha në dëshminë e Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Dhomës se Kina “po luan lojën e gjatë”. Richardson paralajmëroi se projektet e zhvillimit ekonomik të mbështetur nga qeveria kineze janë “lokacione dhe objekte me përdorim të dyfishtë” që mund të kthehen shpejt dhe të përdoren për qëllime ushtarake.

“PRC i mesazhon investimet e saj si paqësore, por në fakt, shumë prej tyre shërbejnë si pika të aksesit në të ardhmen me shumë domene për PLA dhe pikat strategjike detare të bllokimit,” tha ajo, duke iu referuar Republikës Popullore të Kinës dhe Ushtrisë Çlirimtare Popullore. “Në Panama, ndërmarrjet shtetërore të kontrolluara nga PRC, NSH-të, vazhdojnë të konkurrojnë për projekte që lidhen me Kanalin e Panamasë – një pikë mbytjeje strategjike globale.”

Strategjitë e mundshme të SHBA

Ushtria amerikane aktualisht ka më shumë se 200 trupa në Panama, por numri ndryshon ndërsa trupat rrotullohen brenda dhe jashtë, sipas një zyrtari të mbrojtjes i cili foli në kushte anonimiteti. Disa nga ato trupa përfshijnë njësi të Forcave Speciale që punojnë me forcat panameze për të mbrojtur vendin nga kërcënimet e brendshme, kryengritjet ose trazirat. 

Strategjitë e mundshme të administratës përfshijnë thjesht sigurimin që anijet amerikane të kenë kalim të sigurt përmes kanalit, për të rivendosur pronësinë dhe funksionimin total të SHBA-së të kalimit, thanë zyrtarët. Opsione të tjera në shqyrtim përfshijnë përdorimin e ushtrisë amerikane për të siguruar portet ekzistuese në Panama, për të ndërtuar porte të reja në Panama ose përdorimin e Korpusit të Inxhinierëve të Ushtrisë për të operuar bravat e kanalit, thanë zyrtarët. 

Ka gjithashtu diskutime për hapjen e shkollave të ushtrisë në xhungël, ose kampeve stërvitore, në Panama, si ato që trupat amerikane trajnuan në luftën në xhungël derisa kanali iu dorëzua zyrtarisht Panamasë në 1999.

Një fokus tjetër i planifikimit në vazhdim është pozicionimi potencial i forcave ushtarake amerikane pranë Panamasë në rast të një lufte rajonale ose një kërcënimi për SHBA-në Në këtë skenar, ushtria amerikane do të synonte të siguronte Kanalin e Panamasë dhe të eliminonte aksesin e Kinës në rrugën kritike ujore. Zyrtarët amerikanë paralajmëruan se Shtetet e Bashkuara do të bllokonin tranzitin kinez përmes kanalit vetëm në rast lufte.Kanali i Panamasë është një nga rrugët ujore më të ngarkuara në botë, me shumicën e ngarkesave që kalon përmes tij me origjinë nga SHBA ose drejt SHBA-së Nëse Kanali i Panamasë do të bllokohej, anijet do të duhej të kalonin tranzit rreth Amerikës së Jugut, duke rritur ndjeshëm koston dhe kohën e çdo udhëtimi. 

SHBA-ja e ndërtoi kanalin nga viti 1904 deri në vitin 1914 pas një përpjekjeje të dështuar franceze. Në vitin 1977, pas protestave të gjata nga panamezët, presidenti Jimmy Carter nënshkroi një traktat që ia kaloi kontrollin e kanalit Panamasë. Në vitin 1989, gjatë administratës së Xhorxh HW Bush, forcat amerikane pushtuan Panamanë dhe rrëzuan udhëheqësin e vendit, Manuel Noriega, i cili më vonë u dënua për trafik droge. 

Në fjalimin e tij të përbashkët në Kongres javën e kaluar, Trump tha se SHBA-ja tashmë po lëvizte për të kufizuar praninë kineze në kanal. “Vetëm sot, një kompani e madhe amerikane njoftoi se po blejnë të dy portet rreth Kanalit të Panamasë dhe shumë gjëra të tjera që kanë të bëjnë me Kanalin e Panamasë dhe disa kanale të tjera.”

Kompania amerikane e investimeve BlackRock është pjesë e një grupi që blen 90% të aksioneve në Panama Ports Company , e cila operon portet e Balboa dhe Cristobal në skajet e Paqësorit dhe Atlantikut të kanalit. Aksionet po blihen nga një firmë me bazë në Hong Kong, CK Hutchinson, për 22.8 miliardë dollarë./NBC