Nga redaksia e tviliria chicago

Historia ka disa data që nuk janë thjesht numra në kalendar. Ato mbeten plagë, kujtesë dhe paralajmërim. Për shqiptarët, 2 Korriku është një prej tyre.

Më 2 korrik 1990, mijëra qytetarë shqiptarë sfiduan një nga diktaturat më të egra të Evropës duke hyrë në ambasadat perëndimore në Tiranë. Ishte një akt dëshpërimi, por mbi të gjitha një akt shprese. Ata nuk kërkonin privilegje; kërkonin liri, dinjitet dhe të drejtën për të jetuar si qytetarë të Evropës.

Tridhjetë e gjashtë vjet më vonë, në të njëjtën datë, rrugët e Tiranës u mbushën sërish me qytetarë që protestonin kundër korrupsionit, keqqeverisjes dhe mungesës së besimit te institucionet. Protesta u shoqërua me tensione dhe përplasje me policinë, ndërsa raportime të ndryshme flasin si për përdorim force nga policia, ashtu edhe për incidente të shkaktuara gjatë protestës. Në një demokraci, çdo pretendim për përdorim të tepruar të forcës apo për dhunë ndaj efektivëve duhet të hetohet me transparencë dhe paanshmëri.

Edhe pse rrethanat historike janë krejt të ndryshme, simbolika e datës mbetet e fortë.

Në vitin 1990, shqiptarët iknin drejt ambasadave sepse nuk besonin më se sistemi mund të reformohej. Sot, shumë shqiptarë zgjedhin emigrimin për të njëjtat ndjenja zhgënjimi ndaj korrupsionit, mungesës së drejtësisë dhe perspektivës. Ndryshon forma, por pyetja mbetet e njëjtë: a ndihet qytetari i lirë dhe i dëgjuar në vendin e tij?

2 Korriku nuk duhet të jetë vetëm një përkujtim historik. Ai duhet të jetë një pasqyrë ku politika shqiptare sheh veten.

Demokracia nuk matet vetëm me zgjedhje periodike. Ajo matet me mënyrën se si shteti sillet me qytetarët që protestojnë, me respektimin e të drejtave themelore, me lirinë e fjalës dhe me aftësinë për të dëgjuar zërin kritik. Një shtet demokratik nuk ka frikë nga protesta; ai ka detyrimin ta garantojë atë brenda ligjit.

Sot, brezi i ri nuk mban mend telat me gjemba të vitit 1990. Por ai njeh një tjetër realitet: largimin masiv të të rinjve, mosbesimin ndaj institucioneve dhe bindjen se e ardhmja ndërtohet diku tjetër.

Kjo është arsyeja pse 2 Korriku mbetet aktual.

Sepse liria nuk fitohet një herë e përgjithmonë. Ajo mbrohet çdo ditë. Demokracia nuk është vetëm rrëzimi i një regjimi; është ndërtimi i institucioneve që respektojnë qytetarin. Dhe historia na mëson se kur zëri i qytetarëve nuk dëgjohet, ai gjithmonë gjen një mënyrë për t’u bërë i dëgjueshëm.

Nga ambasadat e vitit 1990 te protestat e vitit 2026, mesazhi i shqiptarëve duket se mbetet i njëjtë: kërkesa për më shumë liri, më shumë drejtësi dhe një shtet që i shërben qytetarit.

Ky është kuptimi më i thellë i 2 Korrikut. Jo thjesht një datë historike, por një kujtesë se demokracia nuk trashëgohet. Ajo fitohet, mbrohet dhe rinovohet çdo ditë.