Procesi i anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian ka hyrë në fazën e tij më teknike dhe intensive. Pas shumë viteve pritje që nga marrja e statusit të vendit kandidat në vitin 2014, arkitektura e re e negociatave e ka zhvendosur fokusin nga “kushtet politike” të përgjithshme tek plotësimi i 33 kapitujve të Acquis Communautaire (tërësia e ligjeve të BE-së).
Bilanci i Kapitujve: Çfarë është plotësuar dhe çfarë ka mbetur?
Për të kuptuar saktësisht ku ndodhet vendi, procesi matet me hapjen dhe mbylljen e këtyre kapitujve legjislativë:
- Kapituj të hapur (Kushtet në proces): 33 nga 33. Shqipëria ka arritur të çelë të gjithë kapitujt e mundshëm për bisedime. Kjo do të thotë se skanimi i ligjeve tona ka përfunduar dhe zyrtarisht jemi në tryezën e bisedimeve për çdo fushë.
- Kapituj të mbyllur përkohësisht (Kushtet e plotësuara): 4 kapituj. Gjatë vitit 2026, Shqipëria arriti të përmbushë standardet e kërkuara për të mbyllur provizorisht katër fusha. Ndër to janë Kërkimi Shkencor (Kapitulli 25), Arsimi dhe Kultura (Kapitulli 26) dhe Marrëdhëniet me Jashtë (Kapitulli 30).
- Kapituj ende të hapur (Kushtet e paplotësuara): 29 kapituj. Këto fusha kërkojnë reforma të thella, zbatim të ligjeve në praktikë dhe prova të pakundërshtueshme se Shqipëria funksionon si një shtet europian.
BE-ja e ka bërë të qartë se ritmi i mbylljes së këtyre 29 kapitujve varet tërësisht nga Grupkapitulli i parë i “Themeloreve” (që përfshin Gjyqësorin, të Drejtat Fundamentale, Prokurimet Publike dhe Kontrollin Financiar). Asnjë kapitull tjetër nuk mund të mbyllet përfundimisht nëse Shqipëria nuk tregon përparim të qëndrueshëm në sundimin e ligjit. Statusi i ProcesitNumri i KapitujveFushat Kryesore / SfidaTë Plotësuar (Mbyllur Përkohësisht)4Arsimi, kërkimi shkencor, marrëdhëniet me jashtë.Në Proces (Të Paplotësuar)29Drejtësia, lufta ndaj korrupsionit, liria e medias, mjedisi.
A do të plaken shqiptarët duke pritur te kjo derë?
Ndjenja e lodhjes dhe hoatit nga pritja e gjatë është plotësisht e përligjur. Shqipëria ka që nga viti 2006 që ka nënshkruar Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit, çka do të thotë se dy breza kanë parë vetëm procese burokratike. Megjithatë, konteksti aktual ka ndryshuar për dy arsye kryesore:
- Plani i ri i Komisionit Europian për vitin 2027: Për herë të parë, BE-ja nuk po mjaftohet vetëm me premtime pa afat. Komisioni Europian, i mbështetur nga Komisionerja për Zgjerimin Marta Kos, ka hartuar një plan konkret veprimi që synon përmbylljen e bisedimeve teknike me Shqipërinë deri në dhjetor të vitit 2027.
- Integrimi gradual para anëtarësimit: Qytetarët nuk do të duhet të presin anëtarësimin final për të ndier përfitimet. Përmes planeve të reja të rritjes, Shqipëria po integrohet gradualisht në Tregun Unik të BE-së. Për shembull, përafrimi i fundit financiar ka mundësuar hapa drejt modernizimit të sistemit të pagesave dhe anëtarësimit në SEPA (Zona Unike e Pagesave në Euro), gjë që ul kostot e transfertave për emigrantët dhe bizneset.
Përfundimi: Deri në vitin 2027, Shqipëria ka përpara “kilometrin e fundit” të reformave më të vështira. Nëse qeveria dhe institucionet tregojnë vullnet politik për të goditur korrupsionin e nivelit të lartë dhe për të garantuar pavarësinë e sistemit të drejtësisë (ku punë kyçe po bën SPAK), dera e BE-së nuk do të jetë më një pritje e pafundme, por një realitet i prekshëm brenda kësaj dekade
Leave a Reply